Özel Durumlarda Boşanma Rehberi: Hamilelik, Cezaevi, Yurtdışı ve Diğer İhtimaller
Boşanma aşamasında olan kişiler bazı özel durumların içinde olabilir. Koşullar herkes için aynı değildir.
Kimisi eşi hapisteyken, kimisi hamileyken ya da yıllardır ayrı yaşadığı eşiyle yollarını ayırmak ister. Hangi durumda olursanız olun, hukukun size sunduğu bir çözüm yolu vardır. Bu rehber, “Benim durumumda boşanma nasıl olur” sorusuna net cevap vermek için hazırlanmıştır.
Özel Durumlarda Boşanma Hakkında Bilgi Alın
Cezaevindeki Eşten Boşanma
Cezaevindeki eş ile boşanma süreci normal süreçten farklı işlese de mümkündür. Bu durumda kanun bazı özel prosedürler öngörmüştür.
Çekişmeli boşanma olması durumunda cezaevindeki eş duruşmaya görüntülü veya yazılı beyan ile katılabilir. Taraflar anlaştıysa, anlaşmalı boşanma davasında cezaevindeki eş vekalet veya video kaydı ile onay verebilir. Tebligatlar cezaevine gönderilir.
Cezaevindeki Eş Anlaşmalı Boşanmaya Nasıl Katılır?
Cezaevindeki eş anlaşmalı boşanmaya vekil aracılığı katılabilir. Bu durumda fiziki olarak bizzat duruşmada bulunması gerekmez. Ayrıca cezaevindeki eşin beyanının alınması için görüntülü duruşma sistemi kullanılabilir. Bu yöntemle cezaevindeki eş duruşmaya bizzat gelmeden görüntülü görüşmede boşanmayı onaylar.
SEGBİS ile Boşanma Nedir, Nasıl Yapılır?
Segbis; ses ve görüntülü bilişim sistemi anlamına gelir. Cezaevindeki eş duruşmaya fiziksel olarak gelmeden bu sistem aracılığı ile mahkemeye katılabilir.
Hamileyken Boşanma Süreci
Hamileyken boşanma süreci normal boşanma süreci ile aynıdır. Yalnızca anne karnındaki çocuk için nafaka ve velayet gibi bazı haklar özel olarak düzenlenir. Mahkeme hem annenin hem doğacak çocuğun haklarını koruyacak şekilde karar verir. Anlaşmalı boşanmalarda ise doğacak çocuğa ilişkin haklar ve yükümlülükler protokolde netleştirilir.
Doğmamış Çocuğun Velayeti ve Nafakası Nasıl Düzenlenir?
- Nafaka; hamile eş tarafından doğacak çocuk için nafaka talep edilebilir.
- Velayet; çocuk doğduktan sonra mahkeme velayet taleplerini ayrıca değerlendirir.
Eşin Evi Terk Etmesi ve Uzun Süre Haber Alınamaması Durumunda Boşanma
Eşin eve uzun süre gelmemesi ve haber alınamaması bir boşanma sebebidir. Mahkeme terk süresini ve gerekçesini değerlendirir. Eşin nerede olduğu bilinmiyorsa, mahkeme resmi araştırma ve tebligat yollarını kullanır.
Terk Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Eşin evi terk etmesi ve uzun süre (genellikle 6 ay ve üzeri) haber alınamaması durumunda boşanma davası açılabilir. Eşin terk ettiğine dair mesaj, tanık veya resmi belgeler delil olarak sunulabilir. Mahkemece terk gerekçesi ve süresi de dikkate alınarak karar verilir.
Yurtdışındaki Eşten Boşanma
Yurtdışında yaşayan eş ile boşanmak mümkündür fakat bazı farklı prosedürler uygulanır. Mahkeme yetkisi, tebligat ve beyan alma yöntemleri özel olarak uygulanır.
Eşim Türkiye’ye Gelmeden Boşanabilir Miyiz?
Evet. Vekaletname, SEGBİS ya da yazılı beyan ile Türkiye’ye gelmeden boşanmak mümkündür.
Anlaşmalı boşanma; yurtdışındaki eş, noter veya konsolosluk aracılığıyla vekalet vererek katılabilir.
Çekişmeli boşanma; mahkeme yazılı dilekçe veya SEGBİS ile beyan alır.
Akıl Sağlığı Yerinde Olmayan veya Vasi Atanan Eşten Boşanma
Akıl sağlığı yerinde olmayan veya vasi atanan eşten boşanma mümkündür. Bazı özel prosedürler vardır. Akıl sağlığı bozukluğu boşanma sebebidir. Mahkeme, rapor ve tanık gibi delillerle akıl sağlığı durumunu inceler, gerekli görürse vasi atayabilir. Vasi eşin menfaatlerini korumakla yükümlüdür.
Psikolojik Rahatsızlık Boşanma Davasında Kusur Sayılır mı?
Hayır, doğrudan kusur sayılmaz. Çünkü kişinin iradesi dışındadır. Ancak kişi tedavi olmayı reddediyor, eşine zarar veriyor, aile hayatını çekilmez kılıyorsa kusurlu davranış sayılır.
Alkol, Madde veya Kumar Bağımlılığı Nedeniyle Boşanma
Alkol, madde ve kumar bağımlılığı evlilik birliğini temelinden sarstığından boşanma sebebidir. Bu bağımlılıklar kusurlu davranış olarak değerlendirilir. Diğer eş maddi manevi tazminat talep edebilir. Tanık beyanları, hastane raporları, polis kayıtları veya tedavi belgeleri delil olarak kullanılabilir.
Fiziksel Şiddet ve Psikolojik Şiddet İçeren Durumlarda Boşanma
Fiziksel ve psikolojik şiddet evlilik birliğini temelden sarsan en ciddi boşanma sebeplerinden biridir. Darp halinde fiziksel şiddet; hakaret, aşağılama tehdit gibi durumlarda psikolojik şiddet söz konusudur. Bu davranışlar kusurlu davranış sayıldığından şiddet gören eş tazminat talep edebilir. Gerekirse uzaklaştırma kararı da çıkarılabilir.
Boşanmada Şiddet Delilleri Nelerdir?
- Doktor raporu
- Tanık beyanı
- Mesaj kayıtları
- Fotoğraf ve videolar
- Koruma kararı belgeleri
- Polis veya savcılık tutanakları
- Sosyal medya veya günlük kayıtları
Şiddet veya Baskı Yaşıyorsanız, Haklarınızı Öğrenin
Ekonomik Şiddet, Eve Bakmama veya Nafaka Vermeme Nedeniyle Boşanma
Eşin maddi yükümlülüklerini yerine getirmemesi kusurlu davranıştır. Eşin bilerek evin geçimini sağlamaması, para kontrolünü kötüye kullanması veya maddi kısıtlama ile eşine baskı yapması, ekonomik şiddet sayılır. Boşanma için geçerli bir nedendir. Şiddet gören eş tazminat talep edebilir.
Askerdeki Eşten Boşanma
Eş askerde iken de boşanmak mümkündür. Askerde olan eşin bulunduğu il ve bağlı olduğu bölük mahkemeye bildirilir. Mahkeme bu adrese tebligat gönderir. Askerdeki eşin beyanı vekalet, SEGBİS veya yazılı savunma ile alınır ve mahkeme süreci buna göre yürütülür.
Askerde Olan Eş Anlaşmalı Boşanmaya Katılabilir mi?
Eş, askeriyede olduğu için anlaşmalı boşanma duruşmasına katılamazsa vekaletnameyle avukatına yetki verebilir veya SEGBİS aracılığıyla anlaşmalı boşanma sürecine katılabilir.
Sadece İmam Nikahlı Evlilikte Ayrılık
Sadece imam nikahı ile evli olan kişiler Türk Hukukuna göre evli sayılmadıkları için boşanma davası açamazlar. Dolayısıyla mahkemede boşanma kararı verilemez, mal paylaşımı yapılamaz. İmam nikahlı eşler fiilen evleri ayırarak birlikteliklerini sonlandırabilir. Ortak çocuk varsa, velayet, nafaka ve babalık tanıma davası açılabilir. Kadın eş kendisi için yoksulluk nafakası talep edemez fakat ortak çocuk varsa iştirak nafakası istenebilir.
Resmi Nikah Yoksa Boşanma Davası Açılabilir mi?
Hayır. Resmi nikah olmadan boşanma davası açılamaz.
Eşin İkinci Evliliği veya Başka Biriyle İmam Nikahı Yapması Durumu
Eşin başka biriyle imam nikahı yapması veya ikinci evlilik yapması, boşanma için ağır kusur ve haklı nedendir. Zina sebebiyle sadakat yükümlülüğünün ihlali söz konusudur. Boşanma davası açılabilir. Resmi nikah geçerli olduğu için ikinci evlilik geçersiz sayılır.
Aile Baskısı ve Eşin Ailesiyle Yaşamaya Zorlama Durumunda Boşanma
Evlilikte aile müdahalesi, psikolojik şiddet ve eşin sürekli baskı ve zorlaması haklı boşanma nedenidir. Ailesiyle birlikte yaşamaya zorlaması veya eşine karşı sürekli ailesini koruması, mahkemece kusurlu davranış olarak değerlendirilir. Diğer eşe tazminat ödeyebilir.
Sadakatsizlik veya Sosyal Medya Üzerinden Aldatma
Sosyal medya üzerinden uygunsuz mesajlaşma, flörtleşme, gizli görüşme gibi davranışlar, sadakat yükümlülüğünün ihlali sayılır. Kusurlu davranış kapsamında olduğundan boşanma için yeterli olabilir. Sosyal medya üzerinden aldatma da dâhil olmak üzere her türlü sadakatsizlik, boşanma için haklı ve güçlü bir nedendir.
Eş Boşanmayı Reddediyorsa İzlenecek Hukuki Yol (Tek Taraflı Boşanma)
Bazı durumlarda eş boşanmayı kabul etmeyebilir. Bu durumda tek taraflı boşanma davası (çekişmeli boşanma) açmak gerekir. Eş boşanmayı reddetse bile, haklı boşanma sebeplerinin varlığı halinde boşanma sağlanabilir.
Tek Taraflı Boşanmada En Güçlü Gerekçeler Nelerdir?
Tek taraflı boşanma için haklı gerekçeler gösterilmelidir. Örnekler:
- Fiziksel veya psikolojik şiddet
- Alkol, madde veya kumar bağımlılığı
- Sadakatsizlik / zina
- Evi terk etme ve irtibat kurmama
- Ekonomik şiddet
Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi Daha Uygun? Hangi Durumda Hangi Yol Seçilmeli?
Anlaşmalı boşanmanın avantajlı olduğu durumlar:
- Taraflar boşanma konusunda hemfikir ise
- Mal paylaşımı, nafaka ve çocuk konularında anlaşma sağlanmışsa
- Sürecin hızlı şekilde bitmesi isteniyorsa
- Daha az maliyetle süreç tamamlanmak isteniyorsa
- Daha stressiz ve sakin bir yol aranıyorsa
Çekişmeli boşanmanın avantajlı olduğu durumlar:
- Eş boşanmayı reddediyorsa veya anlaşma şartlarını kabul etmiyorsa
- Haklı ve ciddi boşanma sebebi varsa (şiddet, zina, bağımlılık gibi)
- Hakların daha kapsamlı olarak korunması isteniyorsa
Öneri: Önce anlaşmalı yol denenmeli, olmazsa çekişmeli sürece geçilmelidir.
